Prof. Dr. Uğur Gozalan, Kirurg i përgjithshëm

Kanceri i zorrës së trashë dhe i rektumit është një sëmundje që zhvillohet në pjesë të ndryshme të zorrës së trashë. 

Në shumë raste, kanceri mund të zhvillohet gradualisht nga disa lloje të polipeve. 

Lajmi i mirë është se zbulimi i hershëm mund të rrisë ndjeshëm mundësinë për trajtim të suksesshëm. 

Mesazhi kryesor: Zbulimi i hershëm mund të shpëtojë jetë.

Cilat janë shenjat e kancerit të zorrës? 

Kushtojuni vëmendje këtyre shenjave: 

· Gjak në jashtëqitje. 

· Kapsllëk ose diarre që zgjat. 

· Ndryshime në mënyrën e zbrazjes së zorrëve. 

· Humbje peshe pa arsye të qartë. 

· Dhimbje të vazhdueshme të barkut ose anemi.

Këto simptoma nuk nënkuptojnë gjithmonë kancer, por nëse vazhdojnë, duhet të kontrolloheni te mjeku. 

Mos i neglizhoni ndryshimet e vazhdueshme në organizmin tuaj.

Një nga situatat më të nënvlerësuara që Dr. Göksu sheh në konsultat në Prishtinë është çifti që tashmë ka një fëmijë dhe nuk po arrin të ketë të dytin. Shpesh ata kanë pritur më gjatë se sa duhet, sepse rrethi u thotë ‘e keni pasur një herë’ dhe ata vetë ndihen sikur nuk kanë të drejtë të shqetësohen. Por infertiliteti sekondar, pra vështirësia për të konceptuar pas një shtatzënie të mëparshme, është po aq real sa i pari dhe përbën një pjesë të madhe të rasteve të infertilitetit. Trupi ndryshon me kalimin e viteve, dhe ajo që ishte e lehtë dikur mund të mos jetë më. Kjo temë shpjegon pse ndodh, çfarë vlerësohet dhe pse nuk duhet pritur me vite.

Pse ndodh, edhe pse keni një fëmijë

Fertiliteti nuk është një gjendje fikse; ai ndryshon me kohën. Shkaku më i shpeshtë i infertilitetit sekondar është thjesht që kanë kaluar vite: gruaja është më e madhe në moshë, rezerva ovariane është ulur dhe cilësia e vezëve ndjek moshën. Një grua që konceptoi lehtë në 29 vjeç mund të ketë vështirësi në 36, jo sepse diçka është ‘prishur’, por sepse biologjia ka ndryshuar. Kjo vlen edhe për partnerin: cilësia e spermës gjithashtu mund të ndryshojë me moshën dhe me shëndetin.

Përveç moshës, mund të ketë ndryshuar edhe diçka tjetër. Një lindje me komplikacione, një kuretazh, një infeksion, një operacion në bark ose në legen, ngjitje pas një prerjeje cezariane, endometriozë që është zhvilluar më vonë, mioma ose polipe të reja, ndryshime në peshë ose në tiroide — të gjitha mund të ndikojnë. Ndonjëherë faktori është te partneri, edhe nëse i pari fëmijë erdhi pa problem.

Pse pritet gjatë, dhe pse nuk duhet

Çiftet me infertilitet sekondar shpesh vijnë më vonë se të tjerët. Ata janë të zënë me fëmijën e parë, u thuhet të mos shqetësohen, dhe ndiejnë faj që shqetësohen kur tashmë kanë një fëmijë. Kjo pritje e gjatë është problemi kryesor, sepse faktori më i rëndësishëm, mosha, nuk pret. Çdo vit që kalon e ul shansin, dhe një vlerësim i vonuar do të thotë më pak opsione.

Kufijtë kohorë për të kërkuar ndihmë janë të njëjtë si për infertilitetin parësor: pas 12 muajsh përpjekjesh të rregullta, ose pas 6 muajsh nëse gruaja është mbi 35 vjeç. Fakti që keni një fëmijë nuk i zgjat këto afate. Nëse ka edhe një histori që sugjeron një problem, si cikle të parregullta, një operacion i mëparshëm, ose një infeksion, vlerësimi mund të fillojë edhe më herët.

Çfarë vlerësohet

Vlerësimi i infertilitetit sekondar është në thelb i njëjtë me atë të infertilitetit parësor, dhe përfshin të dy partnerët që në fillim. Te gruaja shikohet rezerva ovariane me AMH dhe ekografi, ovulacioni, tubat, sidomos nëse ka pasur infeksion ose operacion, dhe zgavra e mitrës për ngjitje, polipe ose mioma. Te partneri bëhet një analizë e spermës, pavarësisht se fëmija i parë erdhi pa problem.

Historia e shtatzënisë dhe e lindjes së parë merr rëndësi të veçantë: si përfundoi, a pati komplikacione, a pati kuretazh ose infeksion pas lindjes. Shpesh pikërisht këto detaje tregojnë se ku duhet parë. Në disa raste nuk gjendet asnjë shkak i qartë, dhe atëherë mosha dhe koha bëhen udhërrëfyesi kryesor i planit.

Rrugët dhe pritshmëritë

Trajtimi varet nga shkaku dhe nga mosha. Nëse gjendet një problem i riparueshëm, si një polip ose ngjitje, ai trajtohet. Nëse ovulacioni është i parregullt, mund të ndihmohet. Nëse faktori kryesor është mosha dhe rezerva, koha bëhet vendimtare dhe IVF-ja mund të jetë rruga më e arsyeshme më herët se sa do të ishte te një grua më e re.

Ana emocionale meriton vëmendje. Shumë çifte me infertilitet sekondar ndihen të vetmuar, sepse nuk ‘përshtaten’ as me ata që nuk kanë fëmijë, as me ata që i kanë lehtë. Shqetësimi juaj është i ligjshëm, dhe kërkimi i ndihmës nuk është mosmirënjohje për fëmijën që keni. Një bisedë e qetë me një specialist, në kohë, është hapi më i thjeshtë dhe më i vlefshëm.

Dr. Göksu Göc, obstetër gjinekolog

Infertiliteti mashkullor është një sfidë e zakonshme që prek shumë çifte të cilat përpiqen të krijojnë një familje. Përballja me vështirësi në arritjen e shtatzënisë mund të jetë emocionalisht e rëndë, por është thelbësore të kuptohet se në rreth gjysmën e rasteve, faktorët mashkullorë luajnë një rol kontribues. Ky vlerësim nuk ka të bëjë me gjetjen e fajit, por me zbulimin e përgjigjeve mjekësore për të udhëhequr çiftin drejt hapave të duhur. Përmes një qasjeje të kujdesshme, që përfshin analizat e spermës dhe ekzaminime të tjera, mund të identifikohen shkaqet themelore. Qëllimi është të ofrohet një kuptim i qartë i gjendjes dhe të hartohet një plan i personalizuar për çdo pacient, duke u bazuar në të dhëna shkencore dhe në një kujdes të vazhdueshëm e mbështetës.

Kuptimi i infertilitetit mashkullor

Infertiliteti mashkullor i referohet vështirësisë së një burri për të ngjizur një fëmijë me partneren e tij pas të paktën një viti marrëdhëniesh seksuale të pambrojtura. Ky është një problem i zakonshëm dhe vlerësohet se në rreth gjysmën e çifteve që përballen me infertilitet, faktori mashkullor luan një rol të rëndësishëm ose është shkaku i vetëm.

Mund të shkaktohet nga prodhimi i ulët i spermës, funksioni jonormal i saj, ose bllokime që parandalojnë shpërndarjen e spermës. Sëmundjet, lëndimet, problemet kronike shëndetësore, si dhe zgjedhjet e stilit të jetesës mund të kontribuojnë në këtë gjendje komplekse.

Analiza e spermës dhe ritestimi

Hapi i parë dhe më i rëndësishëm në vlerësimin e fertilitetit të burrit është analiza e spermës. Ky test mat vëllimin e lëngut seminal, numrin e spermatozoideve, formën e tyre dhe aftësinë për të lëvizur, duke ofruar një pamje të qartë të shëndetit riprodhues fillestar.

Për shkak se cilësia e spermës mund të ndryshojë natyrshëm nga njëra ditë në tjetrën ose për shkak të faktorëve të jashtëm, mjekët shpesh rekomandojnë që të kryhen të paktën dy analiza të spermës në periudha të ndryshme. Kjo siguron rezultate më të sakta dhe shmang vlerësimet e nxituara.

Faktorët gjenetikë, hormonalë dhe obstruktivë

Problemet hormonale mund të ndikojnë në prodhimin e spermës, pasi hormonet e prodhuara nga truri dhe testikujt janë thelbësore për këtë proces. Gjithashtu, faktorët gjenetikë, si anomalitë kromozomale, mund të luajnë një rol në mungesën ose reduktimin e theksuar të spermatozoideve.

Në disa raste, infertiliteti shkaktohet nga faktorë obstruktivë, ku tubat që transportojnë spermën janë të bllokuar për shkak të infeksioneve të mëparshme ose operacioneve. Identifikimi i saktë i këtyre faktorëve përmes analizave të gjakut ose ekzaminimeve ndihmon në përcaktimin e hapave të mëtejshëm.

Ndikimi i stilit të jetesës dhe referimet

Zgjedhjet e stilit të jetesës kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në fertilitetin mashkullor. Përdorimi i duhanit, konsumimi i tepruar i alkoolit, mbipesha dhe stresi kronik mund të ulin cilësinë e spermës, ndërsa përmirësimi i dietës dhe aktiviteti fizik mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit riprodhues.

Nëse pas vlerësimit fillestar identifikohen probleme specifike, pacienti mund të referohet te një urolog ose endokrinolog. Çdo rast është unik dhe kërkon një qasje të individualizuar për të diskutuar opsionet e mundshme mjekësore, pa ofruar zgjidhje standarde për të gjithë.

Dr. Göksu Göc, obstetër – gjinekolog

Infertiliteti është një gjendje e zakonshme mjekësore që përcaktohet si vështirësia për të arritur një shtatzëni pas një viti përpjekjesh, duke kërkuar vlerësim profesional të personalizuar.

Dëshira për të krijuar ose zgjeruar një familje është një rrugëtim i rëndësishëm dhe thellësisht personal për shumë çifte. Megjithatë, për disa, ky proces mund të kërkojë më shumë kohë dhe mbështetje sesa pritej. Infertiliteti është një gjendje e zakonshme mjekësore që prek shumë individë në mbarë botën, duke sjellë sfida emocionale dhe fizike. Kuptimi i asaj se çfarë është infertiliteti, llojet e tij dhe kur duhet kërkuar një vlerësim profesional, është hapi i parë drejt gjetjes së përgjigjeve. Ky informacion synon të ofrojë qartësi rreth shëndetit riprodhues dhe të theksojë rëndësinë e një qasjeje të individualizuar mjekësore, pa ofruar premtime të pabazuara, por duke ju udhëzuar drejt kujdesit të duhur profesional.

Infertiliteti është një gjendje e zakonshme mjekësore që përcaktohet si vështirësia për të arritur një shtatzëni pas një viti përpjekjesh, duke kërkuar vlerësim profesional të personalizuar.

01 / Çfarë është infertiliteti?

Infertiliteti përkufizohet si një sëmundje e sistemit riprodhues që karakterizohet nga pamundësia për të arritur një shtatzëni pas 12 muajsh ose më shumë të marrëdhënieve seksuale të rregullta dhe të pambrojtura. Është një gjendje e njohur nga organizata të tilla si Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) dhe Kolegji Amerikan i Obstetërve dhe Gjinekologëve (ACOG). Kjo gjendje nuk përcakton përfundimisht pamundësinë për të pasur fëmijë, por tregon nevojën për vlerësim mjekësor.

Infertiliteti mund të ndahet në dy kategori kryesore: parësor dhe dytësor. Infertiliteti parësor i referohet rasteve kur një person ose çift nuk ka arritur kurrë një shtatzëni. Nga ana tjetër, infertiliteti dytësor ndodh kur një person ka pasur të paktën një shtatzëni të mëparshme të suksesshme, por aktualisht po përballet me vështirësi për të mbetur sërish shtatzënë.

02 / Faktorët kontribues të zakonshëm

Infertiliteti mund të burojë nga faktorë që prekin sistemin riprodhues femëror, atë mashkullor, ose nga një kombinim i të dyjave. Te gratë, shkaqet e zakonshme përfshijnë çrregullimet e ovulacionit, problemet strukturore në mitër ose bllokimin e tubave të Fallopit. Te burrat, problemet mund të lidhen me prodhimin e spermës, cilësinë e saj ose bllokimet që parandalojnë shpërndarjen e saj.

Përveç kushteve mjekësore, faktorët e stilit të jetesës dhe mjedisit gjithashtu mund të luajnë një rol të rëndësishëm. Mosha është një faktor thelbësor, veçanërisht për gratë mbi 35 vjeç. Gjithashtu, pirja e duhanit, konsumimi i tepërt i alkoolit, pesha trupore ekstreme (qoftë nënpeshë apo mbipesha) dhe ekspozimi ndaj disa toksinave mjedisore mund të ndikojnë negativisht në fertilitetin e të dy partnerëve.

03 / Kur duhet të kërkoni vlerësim mjekësor?

Koha e duhur për të kërkuar një vlerësim mjekësor varet kryesisht nga mosha e gruas dhe rrethanat specifike shëndetësore. Sipas udhëzimeve profesionale, çiftet ku gruaja është nën 35 vjeç këshillohen të kërkojnë vlerësim pas një viti përpjekjesh të rregullta. Për gratë nga 35 deri në 40 vjeç, rekomandohet vlerësimi pas 6 muajsh përpjekjesh.

Për gratë mbi 40 vjeç, ose nëse ka një histori të njohur mjekësore që mund të ndikojë në fertilitet (si perioda të parregullta, endometrioza, ose probleme të njohura me spermën te partneri), këshillohet konsultimi i menjëhershëm me një mjek specialist. Një vlerësim i hershëm ndihmon në identifikimin e shkaqeve të mundshme dhe në planifikimin e hapave të mëtejshëm të personalizuar.

04 / Qasja e individualizuar ndaj kujdesit

Është thelbësore të kuptohet se çdo rast i infertilitetit është unik. Nuk ka një qasje ose trajtim universal që funksionon për të gjithë. Vlerësimi fillestar zakonisht përfshin një rishikim të detajuar të historisë mjekësore dhe teste specifike diagnostikuese për të dy partnerët për të kuptuar më mirë situatën e tyre specifike.

Bazuar në gjetjet e vlerësimit, mjeku do të diskutojë opsionet e mundshme që janë të përshtatshme për situatën tuaj. Këto mund të variojnë nga ndryshimet në stilin e jetesës deri te trajtimet më të avancuara mjekësore. Suksesi dhe hapat e trajtimit varen nga shumë faktorë individualë, prandaj bashkëpunimi i ngushtë me një profesionist të shëndetësisë është i domosdoshëm për një plan kujdesi të sigurt dhe realist.

Lupusi Eritematoz Sistemik (LES) 

Sinonim për LES është një sëmundje kronike inflamatore e indit lidhor, multisistemike, shpesh febrile, e cila shfaqet me dëmtime të lëkurës, nyjeve, veshkave, zemrës, mushkërive dhe cipave seroze. 

Kemi lupusin eritematoz sistemik (LES) dhe lupusin eritematoz diskoid (LED), i cili prek vetëm lëkurën dhe paraqet një formë më të lehtë. 

Lupusi prek femrat rreth 10 herë më shumë se meshkujt, sidomos personat me ngjyrë të zezë. 

Etiopatogjeneza është mjaft komplekse dhe shkaktohet nga autoantitrupat, komplekset imune dhe limfocitet. 

Ka disa manifestime në trup, si dëmtimet e lëkurës: skuqja malare, skuqja diskoide, fenomeni Raynaud, eritema periunguale dhe skuqja makulopapulare. 

Dëmtimet kardiopulmonare: preket aparati valvular i zemrës, preket endokardi i zemrës, po ashtu mund të shkaktojë pleurit dhe insuficiencë të mushkërive. 

Dëmtimet hematologjike: shkaktojnë anemi autoimune hemolitike. 

Po ashtu, mund të shfaqen edhe dëmtime neurologjike, ku shpesh paraqitet neuro-lupusi. 

Mjekimi është mjaft kompleks. Përdoren kortikosteroidet, ndërsa në fazat agresive të sëmundjes përdoret edhe ciklofosfamidi dhe terapia imunosupresive. 

Dr. Nazmije Martinaj,
Interniste – Reumatologe

Helicobacter pylori (H. pylori) është një bakter që gjendet në mukozën e stomakut. 

Infeksioni bartet kryesisht në rrugë fekalo-orale ose oro-orale dhe zakonisht fitohet gjatë fëmijërisë. 

Ky infeksion në lukth jep këto simptoma: dhimbje barku, fryrje, vjellje, madje edhe gjakderdhje nga lukthi dhe zorra dymbëdhjetëgishtore. 

Infeksioni kronik rrit gjithashtu rrezikun për adenokarcinomën gastrike dhe limfomën MALT, prandaj themi se helikobakteri është karcinogjen – shkakton kancer. 

Diagnostikimi mund të bëhet me identifikimin e antitrupave në gjak, testin e frymëmarrjes, testin e antigenit në feces, por edhe me gastroskopi dhe, në fund, edhe me biopsi. 

Infeksioni me helikobakter duhet të mjekohet në mënyrë që sëmundjet të shërohen. 

Qëllimi i mjekimit është eradikimi i bakterit, shërimi i ulçerës, lehtësimi i simptomave dhe ulja e rrezikut të komplikimeve. 

Sot, në vendin tonë, por edhe në vendet tjera, kemi rritje të rezistencës ndaj antibiotikëve; prandaj janë katër lloje të terapisë që përfshijnë PPI dhe antibiotikë. 

Për shkak të rritjes së rezistencës ndaj antibiotikëve, udhëzimet ndërkombëtare rekomandojnë zgjedhjen e skemës terapeutike sipas rezistencës lokale. Një nga regjimet terapeutike më të përdorura është terapia katërfishtë. 

Pas përfundimit të trajtimit, pas zakonisht 4–6 javësh, eradikimi duhet të vërtetohet, për të parë nëse kemi ende prani të helikobakterit apo nëse është mjekuar, me testin e frymëmarrjes ose testin e antigenit në feces. 

Nuk bën të bëhen antitrupat e helikobakterit në serum, sepse antitrupat jetojnë me muaj. 

Në përfundim, Helicobacter pylori është shkaktari kryesor i gastritit kronik dhe i ulçerës peptike, si dhe një faktor i rëndësishëm rreziku për kancerin e stomakut. 

Diagnostikimi dhe trajtimi adekuat i mjekojnë ndërlikimet dhe përmirësojnë shëndetin e pacientëve. 

Dr. Sci., Mr. Sci. Fadil Sherifi 
Specialist Internist – Gastroenterolog

Shumë prej nesh kërkojmë ndihmë mjekësore vetëm kur shfaqet dhimbja ose një simptomë që na shqetëson. Nëse ndihemi mirë, zakonisht mendojmë se gjithçka është në rregull. Megjithatë, disa sëmundje mund të zhvillohen për muaj apo edhe vite pa dhënë shenja të qarta.

Një nodus në mushkëri mund të mos shkaktojë kollë. Një lezion i vogël në veshkë apo mëlçi mund të mos japë dhimbje. Një ndryshim në gji mund të jetë ende i papalpueshëm, ndërsa një aneurizëm mund të jetë e pranishme pa asnjë shqetësim. Edhe patologji të gjëndrës tiroide, organeve abdominale, sistemit vaskular apo pelvikut mund të zbulohen në një fazë kur pacienti ndihet plotësisht mirë.

Për këtë arsye, mjekësia moderne nuk fokusohet vetëm në trajtimin e sëmundjes pasi ajo shfaq simptoma, por gjithnjë e më shumë në parandalimin, kontrollet preventive dhe diagnostikimin e hershëm. Radiologjia ka një rol të rëndësishëm në këtë proces, sepse mundëson identifikimin e ndryshimeve që pacienti ende mund të mos i ndiejë.

Kontrolli preventiv ka vlerën më të madhe kur përshtatet me moshën, historinë familjare dhe faktorët individualë të rrezikut, duke orientuar pacientin drejt ekzaminimit të duhur në kohën e duhur.

Radiologjia moderne – metoda të ndryshme për nevoja të ndryshme

Ultrazëri (USG) është metodë e shpejtë, pa rrezatim jonizues dhe përdoret gjerësisht për vlerësimin e organeve abdominale, gjëndrës tiroide, gjirit, organeve pelvike dhe sistemit vaskular.

Mamografia ka rol të rëndësishëm në zbulimin e hershëm të ndryshimeve të gjirit dhe mund të evidentojë patologji që ende nuk janë të palpueshme.

CT – tomografia e kompjuterizuar mundëson vlerësim të detajuar të mushkërive, abdomenit, pelvikut, enëve të gjakut dhe strukturave kockore, ndërsa MRI – rezonanca magnetike, pa përdorur rrezatim jonizues, ofron karakterizim të detajuar të trurit, shtyllës kurrizore, artikulacioneve, indeve të buta, abdomenit dhe pelvikut.

Doppler-i dhe ekzaminimet angiografike përdoren për vlerësimin e sistemit vaskular dhe mund të identifikojnë stenozat, okluzionet, trombozat, aneurizmat dhe patologji të tjera të enëve të gjakut.

Asnjë metodë nuk është më e mira për çdo pacient; zgjedhja varet nga problematika klinike dhe informacioni që kërkohet.

Radiologjia sot nuk përfundon vetëm me diagnozën

Radiologjia moderne nuk kufizohet vetëm në zbulimin dhe karakterizimin e një patologjie. Në shumë raste, ajo mund të vazhdojë edhe drejt konfirmimit të diagnozës dhe procedurave minimalisht invazive.

Kur në ultrazë, CT, mamografi apo MRI identifikohet një lezion që kërkon verifikim, mund të realizohet biopsi e drejtuar me imazheri. Nën kontrollin e imazherisë, gjilpëra pozicionohet me precizitet në zonën e dyshimtë dhe merret material për analizë citologjike ose histopatologjike. Kjo mundëson verifikimin e diagnozës me një qasje minimalisht invazive dhe, në raste të caktuara, mund të shmangë nevojën për biopsi kirurgjikale.

Një fushë tjetër e rëndësishme është radiologjia intervenuese dhe angiografia digjitale me subtraksion – DSA. Përmes DSA-së mund të vizualizohen në mënyrë të detajuar enët e gjakut dhe të identifikohen patologji si stenozat, okluzionet, aneurizmat apo malformacionet vaskulare. Në raste të përzgjedhura, e njëjta qasje endovaskulare mund të vazhdojë nga diagnostikimi drejt një procedure terapeutike minimalisht invazive.

Kështu, radiologjia sot mund të jetë pjesë aktive e gjithë rrugës së pacientit – nga zbulimi i një ndryshimi, te karakterizimi dhe verifikimi i tij, e deri te trajtimi endovaskular në raste të caktuara.

Diagnoza e hershme mund të ndryshojë rrjedhën e trajtimit

Në shumë sëmundje, momenti kur zbulohet patologjia ka rëndësi të madhe. Një proces i identifikuar kur është ende i vogël dhe i lokalizuar mund të ofrojë mundësi diagnostike dhe terapeutike dukshëm më të favorshme sesa e njëjta sëmundje e zbuluar në fazë të avancuar.

Prandaj, mungesa e dhimbjes nuk duhet të jetë arsyeja e vetme për ta shtyrë një kontroll të rekomanduar. Kujdesi modern për shëndetin nënkupton edhe njohjen e faktorëve personalë të rrezikut dhe respektimin e kontrolleve preventive të përshtatshme.

Në Spitalin Amerikan, diagnostika radiologjike përfshin një spektër të gjerë metodash, nga ultrazëri dhe Doppler-i, te mamografia, CT-ja dhe MRI-ja, si dhe procedura më të avancuara si DSA dhe lloje të ndryshme të biopsive të drejtuara me imazheri. Kjo mundëson një qasje të integruar, nga zbulimi dhe karakterizimi i një ndryshimi deri te verifikimi diagnostik dhe, kur ekziston indikacioni, trajtimi minimalisht invaziv.

Mos prisni domosdoshmërisht që dhimbja të jetë arsyeja e parë për t’u kujdesur për shëndetin. Njihni faktorët tuaj të rrezikut, respektoni kontrollet preventive të rekomanduara dhe konsultohuni me mjekun për ekzaminimin që është i përshtatshëm për ju.

Sepse ndonjëherë, kontrolli më i rëndësishëm është pikërisht ai që bëhet para se sëmundja të fillojë të japë simptoma.

Dr.Shkelqim Hajdini
Radiolog

Çka është spiralja hormonale?

Spiralja hormonale, si Mirena, është një pajisje e vogël që vendoset brenda mitrës dhe çliron në mënyrë të vazhdueshme një dozë të vogël të hormonit levonorgestrel. Ofron mbrojtje afatgjatë nga shtatzenia dhe vepron kryesisht lokalisht në mitër.

Jane edhe disa gjendje tjera shendetesore qe kane nevoje per vendosjen e spirales hormonale.

Për çka përdoret?

• Mbrojtje afatgjatë nga shtatzenia dhe shumë efektiv

• Te menstruacionet e  bollshme – ule ndjeshëm gjakderdhjen

• Te dhimbjet menstruale

• Ofron mbrojtjen e endometrit gjatë përdorimit të estrogjenit në menopauzë

• Te rastet me endometriozë/adenomiozë – mund të ndihmojë në kontrollin e dhimbjeve dhe gjakderdhjes te disa paciente

• Te migrena menstruale – në disa raste, kontrolli i progesteronit balancon hormoni estradiol

Pikat e forta të spirales hormonale jane :

Eshte shume efektive

Veprimi afatgjatë

Nuk kërkon marrje ditore të kontraceptivit

Shpesh i bën menstruacionet më të pakta dhe më pak të dhimbshme

Efekti kryesisht lokal → ekspozim sistemik më i ulët hormonal se shumë metoda orale

Fertiliteti zakonisht rikthehet shpejt pas heqjes

Një metodë kontraceptive që mund të ofrojë edhe përfitime terapeutike për shumë gra.

Zgjedhja e metodës duhet të bëhet individualisht pas konsultës me gjinekologun.

Dr. Bleta Smajli Vitia
Obstetër Gjinekologe

MIT.

Bajpasi koronar krijon një rrugë të re për gjakun, duke anashkaluar arteriet e ngushtuara ose të bllokuara të zemrës.

Por operacioni nuk e zhduk përgjithmonë aterosklerozën — sëmundja që shkakton ngushtimin e arterieve.

Lajmi i mirë?
Shumë bajpase mund të funksionojnë për një kohë shumë të gjatë, veçanërisht ato të realizuara me arterien mamare të brendshme.

A mund të mbyllet një bajpas?

Po, me kalimin e viteve mund të ndodhë. Por kjo nuk do të thotë automatikisht një operacion tjetër.

Në varësi të situatës, trajtimi mund të përfshijë:
– rregullimin e terapisë
– koronarografi dhe stent
– dhe vetëm në raste të caktuara, një operacion tjetër

Çfarë mund të bëni ju?

Pas bajpasit, kujdesi për zemrën vazhdon:

Mos pini duhan
Merrni rregullisht terapinë
Kontrolloni tensionin, diabetin dhe kolesterolin
Qëndroni fizikisht aktiv sipas rekomandimit të mjekut
Kujdesuni për ushqimin

Bajpasi nuk është fundi i trajtimit, është një mundësi e re për ta mbrojtur zemrën për shumë vite.

Një operacion i suksesshëm + kujdesi i vazhdueshëm = rezultat më i mirë afatgjatë.

Dr. Kushtrim Shala
Kardiokirurg

Gastroskopia është një procedurë mjekësore jetësore që përdoret për të ekzaminuar traktin e sipërm tretës (kapërcallin, lukthin dhe një pjesë të zorrës dymbëdhjetëgishtore). 

Procedura zgjatë zakonisht 10-15 minuta, ndërsa mund të realizohet me anestezion lokal apo sedacion intravenoz. 

Vlerësimet mjekësore nxjerrin në pah saktësinë e lartë diagnostikuese dhe zbulimi e hershëm të sëmundjeve që shpëtojnë jetë. 

Rëndësia e gastroskopisë qëndron si vijon: 

A. Ka vlerë diagnostike pasi identifikon : 

-ndryshimet mukozale (pazmatimin, erozionet, ulqerat, polipet, kancerin) 

-ndryshimet në lumen: divertikulumet, stenozat, etj 

-përmbajtjen: mukusin, qelbin, thartirën, vnerin, gjakun, etj 

– marrja e biopsive që u lejon mjekëve të mbledhin mostra të vogla indesh për të testuar për infeksione si Helicobacter pylori, sëmundje beninje apo kancer. 

B. Ka vlerë terapeutike pasi mundëson: 

-identifikimin e vendit ku ka gjakderdhje dhe ndaljen e saj 

.apikimin e dilatatorëve nëse ka stenoza 

-heqjen e polipeve, 

-vendosjen e stenteve, etj 

Gastroskopia mund të jetë edhe parandaluese pasi zbulimi i hërshëm i kancerit mundëson mjekimin pa dhënë ende metastaza, gjë qe e bën metodë vitale. 

Pra gastroskopia është metodë me rëndësi diagnostike, terapeutike, parandaluese me minimum efekte anësore, që është mjaft me rëndësi për pacientët. 

Dr. Sci.,Mr.sci, Fadil Sherifi, 
Specialist Internist – Gastroenterolog

Spitali Amerikan Kosove